Etap 1 — Pomiar i zamówienie okna
Prawidłowy pomiar ościeża jest warunkiem wstępnym poprawnego montażu. Pomiar wykonuje się w trzech miejscach: przy lewej krawędzi, w środku i przy prawej krawędzi otworu. Uwzględnia się wymiar netto otworu (bez tynku), a nie wymiar okna.
Luz montażowy między ramą okienną a ościeżem powinien wynosić 10–20 mm z każdej strony. Zbyt małe luzy uniemożliwiają wprowadzenie materiału uszczelniającego; zbyt duże prowadzą do ugięcia ramy przy montażu i trudności z wypoziomowaniem.
Norma montażu okien w Polsce
Montaż okien w Polsce reguluje norma PN-B-13079:1997 (Okna budowlane. Wymagania) oraz wytyczne RAL Gütegemeinschaft Fenster und Haustüren, coraz szerzej stosowane przez polskich producentów i monterów.
Etap 2 — Demontaż starego okna
Przy wymianie okna w istniejącym budynku należy zdecydować, czy wymieniać samą skrzynkę (wymiana z ramą), czy tylko skrzydła. Wymiana z ramą daje lepszy efekt cieplny, ale wymaga usunięcia starej futryny i często rozkucia tynku w strefie podmontażowej.
Skrzynka okna jest zazwyczaj zamocowana kotwami stalowymi lub wkrętami rozporowymi. Przed cięciem należy zlokalizować punkty mocowania, aby nie uszkodzić ościeża i parapetu wewnętrznego. W budynkach z wielkiej płyty kotwy mogą być wgłębione w beton — konieczne jest użycie szlifierki kątowej lub piły do metalu.
Etap 3 — Przygotowanie ościeża
Ościeże musi być czyste, suche i bez luźnych fragmentów tynku. Pęknięcia i ubytki wypełnia się zaprawą naprawczą o klasie wytrzymałości minimum C10. Na murze ceglanym lub betonowym zaleca się zagruntowanie powierzchni emulsją gruntującą, która poprawia przyczepność pianki poliuretanowej.
W budynkach nowych podciąg nadproża musi osiągnąć co najmniej 70% wytrzymałości docelowej przed montażem okna — zasadniczo 28 dni od betonowania przy standardowym betonie klasy C20/25.
Etap 4 — Mocowanie ramy
Stosuje się trzy główne metody mocowania:
- Kotwy regulowane — blaszane kotwy przyspawane lub przykręcone do ramy, wkręcane bezpośrednio w mur. Umożliwiają regulację w 3 osiach. Zalecane do murów ceglanym i silikatowych.
- Łączniki przez ramę (przez profile) — wkręty rozporowe Ø8–10 mm wkręcane przez ościeżnicę. Szybkie, ale ograniczają możliwość późniejszej regulacji. Stosowane w blokach z wielkiej płyty.
- Wsporniki klinowe (konsole) — stalowe lub plastikowe wsporniki przyklejane lub wkręcane w ościeże, na których opiera się rama. Metoda stosowana przy wymianie z zachowaniem starej ramy zewnętrznej.
Poziomowanie i pionowanie
Rama musi być wypoziomowana i wypionowana z dokładnością do 2 mm na 1 m długości. Odchylenie od pionu powoduje wadliwą pracę okuć, nierównomierne dociśnięcie uszczelek i trudności z zamykaniem skrzydeł. Do poziomowania stosuje się plastikowe lub stalowe kliny montażowe, które pozostają w szczelinie po zakończeniu montażu.
Etap 5 — Uszczelnienie — metoda trójwarstwowa
Metoda trójwarstwowa (zwana też systemem RAL) polega na wyraźnym wyodrębnieniu trzech stref między ramą a ościeżem:
- Warstwa zewnętrzna (od zewnątrz budynku) — powinna być paroprzepuszczalna i wodoszczelna. Stosuje się folie zewnętrzne z warstwą samoprzylepną lub wstępnie sprężone taśmy rozprężne (tzw. EPDM lub taśmy akrylowe). Warstwa ta odprowadza wodę kondensacyjną i zapobiega zawilgoceniu pianki.
- Warstwa środkowa — pianka poliuretanowa jednoskładnikowa. Wypełnia szczelinę montażową i zapewnia izolację cieplną i akustyczną. Należy zwilżyć ościeże wodą przed aplikacją pianki (wilgotność powierzchni przyspiesza i poprawia sieciowanie PU). Nadmiar pianki ścina się po pełnym utwardzeniu (ok. 1–2 godziny).
- Warstwa wewnętrzna (od strony pomieszczenia) — paroszczelna folia wewnętrzna lub uszczelniacz trwale plastyczny. Zapobiega przenikaniu wilgotnego powietrza z wnętrza do warstwy środkowej, co chroni piankę przed degradacją i kondensacją.
Częsty błąd montażowy
Wypełnienie szczeliny samą pianką PU bez warstw paroizolacyjnych prowadzi do zawilgocenia i degradacji pianki w ciągu 3–7 lat — szczególnie w klimacie polskim z dużymi wahaniami temperatury.
Etap 6 — Parapet zewnętrzny i wewnętrzny
Parapet zewnętrzny montuje się z okapem min. 40 mm poza lico ściany i minimalnym spadkiem 5–7° w kierunku od budynku. Szczelina między profilem okiennym a blachą parapetową uszczelniana jest trwałym elastycznym uszczelniaczem silikonowym lub akrylowo-silikonowym odpornym na UV.
Parapet wewnętrzny (konterparapet) docina się z zakładką na ramę ok. 10 mm z każdej strony i mocuje na kleju montażowym z podparciem w centralnej części, aby zapobiec ugięciu pod obciążeniem.
Etap 7 — Regulacja okuć
Po montażu i związaniu pianki przeprowadza się regulację okuć. Nowoczesne systemy okuciowe (np. Roto NT, Siegenia TITAN) umożliwiają regulację w trzech osiach: pionowej ±2 mm, poziomej ±2 mm i ciśnienia docisku (osi Z) ±1,5 mm. Regulację wykonuje się standardowym kluczem imbusowym 3 lub 4 mm.
Skrzydło powinno zamykać się bez oporu i bez luzu bocznego, a uszczelki po zamknięciu muszą być jednostajnie dociskane na całej długości obwodu. Nierównomierność ucisku uszczelek jest najczęstszą przyczyną skraplania się pary wodnej w narożnikach szyby zimą.
Montaż w budownictwie drewnianym szkieletowym
W konstrukcjach szkieletowych (np. domy kanadyjskie) okno mocuje się bezpośrednio do słupków i nadproży z drewna lub LVL za pomocą wkrętów o długości min. 80 mm. Istotne jest uszczelnienie warstwy paroizolacyjnej ściany z folią wewnętrzną okna — błędy na złączu są częstym źródłem strat ciepła i zawilgocenia ościeży w tej technologii.
Źródła zewnętrzne: RAL Gütegemeinschaft Fenster, GUNB — Główny Urząd Nadzoru Budowlanego.